FibroScan nədir və niyə qaraciyərin yoxlanılması üçün vacibdir?
Dr. Səltənət Efendiyeva, Hepatoloq, Referans Poliklinik Nəsimi filialı
Qaraciyər insan orqanizmində ən vacib orqanlardan biridir. O, qanın təmizlənməsində, qidaların emalında, vitaminlərin saxlanılmasında və orqanizmdən zərərli maddələrin xaric edilməsində mühüm rol oynayır. Maraqlıdır ki, qaraciyər uzun müddət heç bir ağrı və ya narahatlıq yaratmadan xəstələnə bilər. Buna görə də qaraciyərin vəziyyətini vaxtında yoxlamaq çox vacibdir.
FibroScan nədir?FibroScan qaraciyərin sağlamlığını qiymətləndirən müasir, ağrısız və təhlükəsiz müayinə üsuludur. Bu müayinə zamanı iynə vurulmur, qan götürülmür və heç bir cərrahi müdaxilə edilmir.
FibroScan qaraciyərdə iki vacib göstəricini müəyyən edir:
- qaraciyərdə sərtləşmə (fibroz) olub-olmadığını
- qaraciyərin steatozunun (piylənməsini) dərəcəsini.
Bu məlumatlar həkimə qaraciyərin nə dərəcədə sağlam olduğunu qiymətləndirməyə kömək edir.
FibroScan niyə vacibdir?
Bir çox qaraciyər xəstəlikləri illərlə heç bir əlamət verməyə bilər. İnsan özünü tam sağlam hiss etsə də, qaraciyərdə dəyişikliklər artıq başlamış ola bilər.
FibroScan sayəsində qaraciyərdə baş verən dəyişiklikləri erkən mərhələdə aşkar etmək, həmçinin müalicə zamanı və sonrakı dövrdə xəstəliyin gedişatını və müalicənin effektivliyini dinamik olaraq izləmək mümkündür.. Xəstəlik nə qədər tez aşkarlanarsa, müalicə də bir o qədər uğurlu olur və ağırlaşmaların qarşısını almaq mümkün olur.
Kimlərə FibroScan müayinəsi tövsiyə olunur?
Bu müayinə xüsusilə aşağıdakı şəxslər üçün faydalıdır:
- Hepati A, B, C və ya D diaqnozu qoyulan şəxslər;
- şəkərli diabet xəstələri;
- artıq çəkidən və ya piylənmədən əziyyət çəkənlər;
- qanda xolesterin yüksək olanlar;
- qaraciyər analizlərində (ALT, AST, GGT) dəyişiklik olanlar;
- müntəzəm spirtli içki qəbul edən şəxslər.
- İrsi qaraciyər xəstəlikləri olan xəstələrə və s.
Həkimin məsləhəti ilə risk qrupunda olmayan insanlar da profilaktik məqsədlə bu müayinədən keçə bilərlər.
FibroScan necə aparılır?
Müayinə çox rahat şəkildə həyata keçirilir.
Xəstə uzanır və sağ əlini başının arxasına qoyur. Həkim xüsusi cihazın kiçik sensorunu sağ qabırğaların üzərinə yerləşdirir. Sensor qaraciyərin vəziyyətini qiymətləndirir və nəticələri kompüter ekranında göstərir.
Müayinə zamanı heç bir ağrı hiss olunmur və nəticə dərhal verilir. İnsan yalnız sensorun dəriyə yüngül toxunduğunu və yüngül dalğalar hiss edir.
Müayinə nə qədər çəkir?
FibroScan cəmi 10–15 dəqiqə davam edir.
Müayinəyə necə hazırlaşmaq lazımdır?
Daha dəqiq nəticə almaq üçün müayinə ac qarına və ya təxminən 3 saat əvvəl yemək yeməmək tövsiyə olunur. Bundan başqa xüsusi hazırlıq tələb edilmir.
FibroScan təhlükəsizdirmi?
Bəli.,
FibroScan tamamilə təhlükəsiz müayinə üsuludur. Şüalanma yoxdur, iynə istifadə edilmir və prosedur ağrı vermir. Buna görə ehtiyac olduqda müayinəni təkrar etmək mümkündür.
Ultrasəs ilə FibroScan arasında fərq nədir?
Adi ultrasəs qaraciyərin ölçüsünü və quruluşunu göstərir.
FibroScan isə qaraciyərin nə qədər sağlam olduğunu, yağlanma və sərtləşmə olub-olmadığını xüsusi dəqiqliklə qiymətləndirir.
Bu səbəbdən bir çox hallarda hər iki müayinə birlikdə aparılır.
FibroScan qaraciyər xəstəliklərinin erkən aşkarlanması üçün ən müasir və etibarlı müayinə üsullarından biridir. Müayinə ağrısız, təhlükəsiz və qısa müddətdə həyata keçirilir.
Nəticə
Əgər sizdə qaraciyər piylənməsi, viruslu hepatit, şəkərli diabet, artıq çəki və ya qaraciyər analizlərində dəyişiklik varsa, həkimin məsləhəti ilə FibroScan müayinəsindən keçməyiniz tövsiyə olunur.
Unutmayın: Qaraciyər uzun müddət "səssiz" qala bilər. Vaxtında aparılan sadə bir müayinə gələcəkdə ciddi problemlərin qarşısını ala bilər.
Dr. Səltənət Efendiyeva, Hepatoloq, Referans Poliklinik Nəsimi filialı
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.